Οι Εικόνες


Βόρνεο 2019

Μαλαισιανή Χερσόνησος (2009, 2013)


Μαλαισία


🇲🇾

Η Μαλαισία είναι ένα κράτος στην Νοτιοανατολική Ασία που εκτείνεται σε δύο γεωγραφικές περιοχές, τη Μαλαισιανή χερσόνησο και το νησί Βόρνεο το οποίο μοιράζεται με την Ινδονησία και το Μπρουνέι. Έχει πληθυσμό περί τα 32 εκατομμύρια κατοίκους, με κύριο θρήσκευμα τον Ισλαμισμό και πολίτευμα Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Η νεότερη ιστορία της περιλαμβάνει έντονη αποικιοκρατική δραστηριότητα από Πορτογάλους, Ολλανδούς και Βρετανούς που διαδέχτηκαν τις τοπικές αυτοκρατορίες. Η Μαλαισία έχει μεγάλη αναπτυξιακή πορεία, σύγχρονες υποδομές και θεωρείται ένα από τα πλουσιότερα κράτη στην περιοχή, προσελκύοντας εργατικό δυναμικό από άλλες χώρες. Παρ’ όλα αυτά, σε πολλά σημεία της το βιοτικό επίπεδο είναι αντίστοιχο μιας υπανάπτυκτης χώρας. Η χώρα παράγει και εξάγει σημαντικές ποσότητες υδρογονανθράκων, ηλεκτρονικών συστημάτων αλλά και αγροτικών προϊόντων, ενώ τα τελευταία χρόνια υπάρχει συστηματική προώθηση του τουριστικού της προϊόντος κατατάσσοντάς το στην 3η θέση ιεραρχικά. Το θαλάσσιο και χερσαίο φυσικό περιβάλλον που περικλείει τον τόπο αυτό, είναι απαράμιλλης ομορφιάς. Όμως η υπέρμετρη ανθρώπινη επέμβαση, η αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, υποβαθμίζουν, ρυπαίνουν και απειλούν με εξαφάνιση το οικοσύστημα αυτό. Οι συστηματικές καλλιέργειες φυτειών φοινικέλαιου που αντικαθιστούν το παρθένο δάσος, είναι μαζί με την Ινδονησία οι μεγαλύτερες στον κόσμο, ενώ η υπεραλίευση και η κλιματική αλλαγή έχουν μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στη θαλάσσια χλωρίδα και πανίδα. 


Άνθρωποι

H Μαλαισία είναι πολυπολιτισμική χώρα με τους Malay να αποτελούν το μισό πληθυσμό ενώ το υπόλοιπο ποσοστό απαρτίζουν Κινέζοι, Ινδοί, απόγονοι Πορτογάλων και τοπικές φυλές. Είναι γενικά ευγενικοί άνθρωποι και συνηθισμένοι στον ξένο επισκέπτη. 


Τόποι

Η Μαλαισιανή χερσόνησος που είναι και εντονότερη ανθρώπινη ανάπτυξη φιλοξενεί την πρωτεύουσα Kuala Lumpur αλλά και την κοντινή, νέα τεχνολογική πόλη Putrajaya, την ιστορική πόλη Malacca, τα υψίπεδα Cameron με φυτείες τσαγιού, το εθνικό πάρκο Taman Negara και τα πολυσύχναστα νησιά Langkawi και Penang. Το ανατολικό τμήμα περιλαμβάνει πιο συντηρητικές, παραδοσιακά ισλαμικές κοινότητες και ειδυλλιακά μικρά νησιά που ευτυχώς δεν έχει ακόμα ανακαλύψει ο μαζικός τουρισμός. 

Στη νήσο Βόρνεο, του οποίου το 1/3 ανήκει στη Μαλαισία υπάρχουν δύο επαρχίες, το Sabah και το Sarawak με κύριες πόλεις τις Kota Kinabalu και Kuching αντίστοιχα. Παρ’ ότι το μεγαλύτερο τμήμα του Βόρνεο καταλαμβάνεται από αδιαπέραστη ζούγκλα, η ανάπτυξη και ο τουρισμός υποβαθμίζουν το υπόλοιπο. Στο Βόρνεο επιβιώνει ο σπάνιος και απειλούμενος ουρακοτάγκος, ένα από τα τρία είδη μεγάλων πρωτευόντων θηλαστικών.



Τη Μαλαισία δεν την εκτιμούσα ιδιαίτερα ως προορισμό. Έτσι, στην πρώτη μου επίσκεψη εκτός από την πρωτεύουσα επικεντρώθηκα κυρίως στα σχετικά άγνωστα, αλλά μαγευτικά νησιά της ανατολικής ακτής και τον υποθαλάσσιο κόσμο τους, ενώ την Kuala Lumpur επισκέφτηκα ξανά λίγα χρόνια αργότερα, μιας και αποτελεί κύριο κόμβο για άλλους Ασιατικούς προορισμούς. Το 2019 αποφασίζω να συμπεριλάβω το Βόρνεο στην περιπλάνηση μου στην Ασία, με κύρια προσδοκία το να προσεγγίσω τους οικισμούς της νομαδικής φυλής των Bajau, που είναι γνωστοί και ως “οι τσιγγάνοι της θάλασσας”. Μαζί με τους συνταξιδιώτες μου επιθυμούσαμε να γνωρίσουμε τον τρόπο ζωής τους, διαμένοντας στις καλύβες που στέκουν πάνω σε πασσάλους, στα αβαθή νερά του ανατολικού Sabah, στα θαλάσσια σύνορα με τις Φιλιππίνες. Παρ’ όλο που ο στόχος επετεύχθη, το κομμάτι αυτό της Μαλαισίας δε μου άφησε γενικότερα άριστες εντυπώσεις και καθώς δεν ανήκω στους ταξιδιώτες που θεωρούν καταπληκτικές όλες τις επιλογές τους, θα χαρακτήριζα πολύ απλά το Βόρνεο ως… μετρίου ενδιαφέροντος προορισμό. Παρ’ όλα αυτά για να φτάσει κανείς στον απώτερο στόχο του, συχνά πρέπει να αναλάβει το τίμημα.

Μέρος 1ο
Βόρνεο



Borneo Gallery

Στο 3ο σκέλος του ταξιδιού στην Ασία τον Αύγουστο του 2019 Ασιατικού, μετά από το Μπαγκλαντές, την Ινδονησία και ένα σύντομο πέρασμά μου από τη Bangkok, συναντώ την ταξιδιωτική μου παρέα στην πόλη Kota Kinabalu, το σύνηθες σημείο εισόδου στο Βόρνεο.

Περισσότερα...

Από την Kota Kinabalu δεν είχα μεγάλες προσδοκίες. Μια σύγχρονη και άχρωμη παραθαλάσσια πόλη, όπου μόνη ελπίδα ενδιαφέροντος παρουσίαζαν τα κοντινά νησιά του εθνικού πάρκου Tunku Abdul Rahman. Δυστυχώς η εμπειρία ήταν πολύ κατώτερη των προσδοκιών. Τα νησιά είναι όμορφα, με μικρές παραλίες και τιρκουάζ νερά, όμως είναι άκρως τουριστικά, και το μεγαλύτερο πλήγμα είναι οι πολυάριθμοι Κινέζοι επισκέπτες. Είναι πολλοί… είναι θορυβώδεις, συχνά αγενείς και καθώς είναι ταξιδιωτικά αρχάριοι και ιδιοσυγκρασιακά… ιδιόμορφοι, υστεριάζουν! Η μανία τους να βγάζουν selfies όπου σταθούν και όπου βρεθούν είναι παροιμιώδης! Στο νησί Sapi, αποφασίσαμε να εξερευνήσουμε ένα μονοπάτι μέσα στην πυκνή βλάστηση, για να μας οδηγήσει σε μια παραλία που δεν υπήρχε κανείς, όμως τα σκουπίδια ήταν αρκετά και ο βυθός χωρίς ζωντανό ύφαλο.

Πλησίον της πόλης βρίσκεται ένας οικισμός χτισμένος σε πασσάλους πάνω από το νερό. Πρόκειται για λαθραίους μετανάστες από τις Φιλιππίνες, αλλά κανένας δε δεχόταν να μας πάει εκεί καθώς θεωρείται άβατο και επικίνδυνο μέρος. Τελικά σε όλο το Βόρνεο υπάρχουν παρόμοιοι παραθαλάσσιοι οικισμοί, περισσότερο προσβάσιμοι.

Ενδιαφέρον στην πόλη είχε η νυχτερινή ψαραγορά, με πολυάριθμους πάγκους και υπαίθριες κουζίνες όπου μπορούσες να γευτείς ό,τι βγάζει η θάλασσα, ψάρια, οστρακόδερμα και μεγάλους κοχλίες. Το μεγάλο τζαμί επίσης είναι ένα από τα λίγα αξιοθέατα που αξίζουν. Για τις μετακινήσεις χρησιμοποιούσαμε την εφαρμογή Grab, δημοφιλή στην Ασία και με κόστος 1-2 ευρώ ανά διαδρομή οπουδήποτε στην πόλη ή και μέχρι το αεροδρόμιο.   

Μιας και τα νησιά δε μας μάγεψαν ιδιαίτερα, αποφασίσαμε να πάμε ένα tour με κατεύθυνση νότια, σε μια περιοχή που ονομάζεται Weston και όπου μεταξύ άλλων διαβιώνει το σπάνιο είδος “proboscis monkey” και όπως μαρτυρά το όνομα πρόκειται για πρωτεύον θηλαστικό με χαρακτηριστική μακριά μύτη που θυμίζει προβοσκίδα. Η βαρκάδα στον ποταμό λίγο πριν την εκβολή του στον ωκεανό και το φυσικό τοπίο που τον περιβάλλει υπό το φως του δειλινού που διαχέονταν κάτω από τα γκρίζα σύννεφα μιας επερχόμενης καταιγίδας, άξιζαν την εμπειρία, αν απομόνωνες το τουριστικό στήσιμο της δραστηριότητας. Οι μαϊμούδες είχαν επίσης ενδιαφέρον, παρά την απόσταση και επιπλέον μετά το δείπνο το πρόγραμμα περιλάμβανε ένα show της φύσης με πρωταγωνιστές αμέτρητες πυγολαμπίδες. Άλλη σημαντική attraction του Βόρνεο είναι το όρος Kinabalu με ύψος 4.095 μέτρα. Όμως κι εδώ η τουριστική εκμετάλλευση έχει ορίσει υπέρογκο χρηματικό τίμημα για την ανάβαση και σε συνδυασμό με τον περιορισμένο χρόνο δεν το επιχειρήσαμε.

Η πτήση για το Sandakan διήρκεσε σχεδόν μισή ώρα. Ο κύριος πόλος έλξης των επισκεπτών στην περιοχή είναι το Sepilok, σε απόσταση περίπου 30χλμ απ’ όπου ξεκινά το τροπικό δάσος. Στο σημείο αυτό βρίσκεται ένα καταφύγιο της σπάνιας, μικροσκοπικής αρκούδας του Βόρνεο και κυρίως του απειλούμενου ουρακοτάγκου. Αν είναι κανείς τυχερός όπως εμείς, μπορεί να έρθει σε απόσταση αναπνοής με το εντυπωσιακό πρωτεύον θηλαστικό με το μοναδικό κοκκινωπό τρίχωμα που θεωρείται το ευφυέστερο όλων και το βλέμμα του δείχνει τόσο συγγενικό προς τον άνθρωπο! Στο Sepilοk υπάρχουν ελάχιστα καταλύματα και εστιατόρια όπου αξίζει να απολαύσεις την ηρεμία της φύσης.

Επιστρέφοντας στο Sandakan, δεν έχει να θαυμάσει κανείς κάποια ιδιαίτερη ομορφιά και φυσικά η θάλασσα δεν είναι ούτε καθαρή ούτε κατάλληλη για κολύμβηση. Μερικά blocks πολυκατοικιών με τη μαύρη από την υγρασία πατίνα τους, ορθώνονται με φόντο την καταπράσινη ζούγκλα και σε συνδυασμό με την ερημιά της αποπνικτικής ζέστης του μεσημεριού, δημιουργούν ένα τοπίο σουρεαλιστικό. Δυο κινέζικοι ναοί με αγάλματα του Κομφούκιου και ένας καθεδρικός, ο παλιότερος του Βόρνεο είναι μερικά από τα ελάχιστα αξιοθέατα. Στην προβλήτα ήταν δεμένα χρωματιστά ψαροκάικα και προς μεγάλη μου έκπληξη ανακάλυψα ότι οι γιγάντιες σαύρες “monitor lizards” που ενδημούν στη χώρα, κολυμπούν και στο θαλασσινό νερό. Σε αρκετή απόσταση από το Sandakan βρίσκονται κάποια ιδιωτικά νησιά με υπερτιμημένα resorts καθώς και το σύμπλεγμα των turtle islands, στα οποία όπως μαρτυρά το όνομα μπορεί κανείς να δει την ωοτοκία των θαλάσσιων χελωνών. Δυστυχώς ο μόνος τρόπος είναι κάποια υπερτιμημένα τουριστικά πακέτα, υποχρεωτικά διήμερα με διανυκτέρευση. Όλοι αυτοί οι τουριστικοί περιορισμοί με πνίγουν και με απογοητεύουν. Επιχείρησα να κανονίσω με ένα βαρκάρη την επίσκεψη στο κοντινό νησί Pulau Berhala που παρουσιάζει γεωλογικό ενδιαφέρον και φιλοξενεί ένα μικρό χωρίο, αλλά μάταια. Κανείς δεν είχε διάθεση και η μόνη λύση ήταν ένα δημόσιο καΐκι που δεν επέστρεφε την ίδια μέρα. Στα πρόθυρα της πόλης, βρίσκεται μια τυπική παραγκούπολη χτισμένη σε στύλους επάνω στο νερό. Οι κάτοικοι ήταν κυρίως κινεζικής καταγωγής και τα σπίτια καλού επιπέδου, όμως στο λασπώδες έδαφος κάτω από τον οικισμό, ανάμεσα σε πλήθος σκουπιδιών και ακαθαρσίας, διατηρούσαν το δικό τους βασίλειο αμέτρητοι αρουραίοι που κυκλοφορούσαν ανενόχλητοι. Προσπαθώντας να αγνοήσουμε το γεγονός, δειπνήσαμε υπό το φως του δειλινού σε ένα από τα εστιατόρια που βρίσκονταν στην προκυμαία.




Μέρος 2ο
Ζώντας με τους Bajau, τους “τσιγγάνους της θάλασσας”…

Αύγουστος  2019


Παρά τις προειδοποιήσεις… ο κυριότερος λόγος για τον οποίο βρισκόμαστε στο Βόρνεο είναι οι Bajau Sea Gypsies. Πρόκειται για νομάδες με παράδοση στην αλιεία, που συναντώνται στις θάλασσες της Μαλαισίας, της Ινδονησίας και των Φιλιππίνων. Είναι εξαιρετικοί δύτες και αντικείμενο επιστημονικών μελετών, καθώς θεωρείται πως έχουν προσαρμοστεί γενετικά ώστε να κρατούν την ανάσα τους για μεγάλα διαστήματα κάτω απ’ το νερό.  Τις τελευταίες δεκαετίες, μεγάλοι πληθυσμοί τους έχουν μετακινηθεί από τις νότιες Φιλιππίνες όπου είναι και η κύρια καταγωγή τους, για να διαφύγουν από τις εχθροπραξίες στο Mindanao μεταξύ κυβέρνησης και ισλαμιστικών ομάδων ανταρτών που δρουν στην περιοχή. Περνώντας τα διαφιλονικούμενα θαλάσσια σύνορα με τη Μαλαισία εγκαταστάθηκαν σε πρόχειρους οικισμούς πάνω στη θάλασσα, μιας και οι σύγχρονοι Bajau σπάνια πλέον ζουν σε βάρκες περιπλανώμενοι. Παρά τις όποιες ενταξιακές προσπάθειες της κυβέρνησης, αντιμετωπίζονται ως παράνομοι μετανάστες, παρείσακτοι, παγανιστές, αμόρφωτοι και άλλες αρνητικές προκαταλήψεις. Επίσης πιστεύεται πως εξασκούν καταστροφικές πρακτικές αλιείας χρησιμοποιώντας δυναμίτη, κυάνιο και κάνοντας εξόρυξη κοραλλιών. Όμως για εμάς, η εμπειρία αυτή ήταν η αποζημίωσή μας για το -απογοητευτικό κατά τ’ άλλα- Βόρνεο.


Περισσότερα...

Μια ακόμα ημίωρη πτήση μας μεταφέρει στο Tawau, απ’ όπου με κόστος 80 ringgit (€17) θα μεταβούμε οδικώς 100 χιλιόμετρα ανατολικότερα στην παραθαλάσσια πόλη Semporna. Πρόκειται για μία ακόμα άχαρη, βρόμικη πόλη χωρίς αξιοθέατα. Νοικιάζουμε ένα δωμάτιο σε ξενώνα για να αφήσουμε τις αποσκευές μας και παίρνουμε τα βασικά, κατευθυνόμενοι στην προβλήτα προς αναζήτηση βάρκας. Γνωρίζουμε ήδη πως είναι παράνομη η περιπλάνηση στο αρχιπέλαγος Tun Sakaran χωρίς εξουσιοδοτημένο πλεούμενο και μακριά από τα τουριστικά νησιά. Ο λόγος της απαγόρευσης είναι η δράση της ισλαμιστικής οργάνωσης Abu Sayyaf, που έχει έδρα τα κοντινά νησιά των νοτίων Φιλιππίνων και αποτελεί πλέον το ανατολικό παρακλάδι του ISIS, εξαπολύοντας βομβιστικές επιθέσεις, πειρατεία και πολλές απαγωγές δυτικών, αρκετές εκ των οποίων με τραγική κατάληξη.

KOTA KINABALU: Security forces in Sabah?s east coast remain on high alert a week into intelligence information saying that Abu Sayyaf-linked gunmen were on their way to Sabah to kidnap high-value targets.

Στην προβλήτα της Semporna αναζητούμε κάποιον ψαρά που θα μας πάει σε οποιονδήποτε απομακρυσμένο οικισμό των Bajau, ρισκάροντας ο ίδιος με βαρύτατες κυρώσεις στην περίπτωση που μας αντιληφθούν οι αρχές κι εμείς με τον κίνδυνο των τζιχαντιστών πειρατών. Μετά από αρκετές άκαρπες προσπάθειες χωρίς τη βοήθεια των ντόπιων, εμφανίστηκε βαρκάρης που δέχτηκε να μας πάει με συμφέρουσα τιμή. Σεριανίζουμε στα ανοιχτά της Semporna, σε μια θάλασσα που κυριαρχούν τα σκουπίδια. Κάνουμε στάση σε κοντινό πλωτό οικισμό όπου πληρώνουμε το μισό αντίτιμό για να προμηθευτούμε καύσιμα. Η συνέχεια της διαδρομής είναι απολαυστική, ολόκληρα χωριά ακροβατούν πάνω σε ξύλινους στύλους στη μέση του αβαθούς πελάγους, ενώ το χρώμα των νερών εναλλάσσεται από το βαθύ μπλε έως το φανταχτερά ανοιχτό τιρκουάζ. Μικρά νησιά που δεν τα έχει ο χάρτης, γεμάτα φοινικόδεντρα, είναι διάσπαρτα στο πέλαγος, ενώ εμείς πλησιάζουμε το μεγαλύτερο που απ’ ότι δείχνει το στίγμα του GPS είναι η νήσος Bodgaya. Εκεί, άρχισε να ξεπροβάλλει πάνω στο νερό ένας οικισμός των Bajau. Ο βαρκάρης μας αποβιβάζει σε μια καλύβα που έδειχνε η πιο άρτια και “σταθερή” του χωριού και συμφωνήσαμε να έρθει να μας παραλάβει την επομένη για να επισκεφτούμε κάποια γύρω νησιά. Ανεβήκαμε στη “βεράντα” της καλύβας, που είχε άπλετο χώρο καθώς το οίκημα βρισκόταν σε φάση επέκτασης. Μια οικογένεια με αρκετά συγγενικά μέλη μας υποδέχτηκε φιλικά αλλά και σχετικά αδιάφορα, άλλωστε δεν υπήρχε κοινή γλώσσα επικοινωνίας. Εκτός από το αντίτιμο της διαμονής μας, στην πορεία ζήτησαν χρήματα και για άλλους λόγους, όπως για να πάμε για ψάρεμα ή για αλάτι στο φαγητό! Δυστυχώς και ένα κοριτσάκι της οικογένειας ζητούσε συνεχώς χρήματα. 

Η πανοραμική θέα στο χωριό ήταν απαράμιλλη, βρισκόμουν σε ένα από τα ομορφότερα, τα πιο συγκλονιστικά μέρη που έχω συναντήσει. Τα ρηχά νερά που περιτριγύριζαν τον οικισμό, είχαν μια εξωπραγματικά εκθαμβωτική φωτεινότητα κι ένα χρώμα πιο έντονο κι απ’ το φωτιστικό οινόπνευμα, ενώ τα σύννεφα δημιουργούσαν ποικίλες εναλλαγές φωτοσκιάσεων. Στο φόντο, από την πλευρά του κοντινού νησιού υψώνονταν μια απότομη ορθοπλαγιά με πυκνή αδιαπέραστη βλάστηση και από την άλλη ένα πέλαγος με διάσπαρτα μικρότερα νησιά. Ο αισθητήρας της φωτογραφικής μηχανής αδυνατούσε να καταγράψει αυτό το φωτεινό φαινόμενο. Τριγύρω διαδραματιζόταν μια συνεχής χορογραφία της καθημερινότητας των Bajau, με ενήλικες αλλά και μικρά παιδιά να πλοηγούν τις πιρόγες τους και να ανεβοκατεβαίνουν από σπίτι σε σπίτι, να κάνουν τις καθημερινές τους εργασίες ή απλά τις κοινωνικές τους συναναστροφές. Δε μπορούσα να σταματήσω να θαυμάζω αυτό το σκηνικό και να απορροφάω τις στιγμές. 

Στην καλύβα έρχονταν διάφοροι επισκέπτες και συγγενείς. Οι γυναίκες φρόντιζαν τα μικρά παιδιά και στο πρόσωπό τους είχαν ένα είδος αυτοσχέδιου αντηλιακού, παρόμοιο με άλλα μέρη του κόσμου, όπως τη Μαδαγασκάρη ή το tanhaka στη Βιρμανία. Οι άνδρες σκάλιζαν ξύλινες τάβλες δημιουργώντας κουπιά. Εμείς αποφασίσαμε να πάμε στο κοντινό νησί όπου έπαιζαν χαρούμενα παιδιά όλων των ηλικιών. Τα νερά ήταν τόσο ρηχά που δεν ξεπερνούσαν το ύψος της μέσης, όμως χρειαζόταν κάποια προσοχή για κοφτερά αντικείμενα του βυθού, ανθρώπινης ή φυσικής προέλευσης. Και βέβαια, όσο ήμασταν μέσα στο νερό παρακαλούσαμε να μη χρησιμοποιήσει κανείς την τουαλέτα που δεν ήταν άλλη παρά μια τρύπα στο δάπεδο της κάθε καλύβας. Τα παιδιά στο νησί έπαιζαν ποδόσφαιρο ή έκαναν κούνια δεμένη από δύο μακριά σχοινιά ανάμεσα σε δυο φοίνικες. Τα περισσότερα μας ζητούσαν χρήματα με ενοχλητική επιμονή. Συνεχίσαμε κατά μήκος της ακτής, περνώντας ξυπόλυτοι από πολλά σκουπίδια και ανθρώπινες ακαθαρσίες, αναζητώντας πέρασμα για την παραλία που φαινόταν σε διπλανή νησίδα και ενώνοντας με μια λεπτή λωρίδα ξηράς. Δυστυχώς τα φαινόμενα απατούσαν, η διαδρομή ήταν γεμάτη αιχμηρά βράχια, μικρά κοφτερά οστρακόδερμα και η λευκή παραλία δεν αποτελούνταν από άμμο αλλά νεκρά κοράλλια. Τα νερά ήταν παντού ρηχά και χωρίς μεγάλο υποβρύχιο ενδιαφέρον, άλλωστε αυτά που δείχνουν ιδανικά στις εικόνες των εξωτικών αυτών τόπων, συχνά δεν ανταποκρίνονται σε αυτό που περιμένει κανείς. Πριν φύγουμε από την καλύβα είχαμε δώσει στα παιδάκια μαρκαδόρους και μπαλόνια και επιστρέφοντας είδαμε όλη τη βεράντα ζωγραφισμένη με ευφάνταστες απεικονίσεις καρχαριών, ελικοπτέρων, πυραύλων και άλλων. Άλλωστε το σπίτι, απ’ ότι αποδείχτηκε ήταν το μοναδικό του χωριού που διέθετε τηλεόραση και γεννήτρια ηλεκτρισμού. Καθώς σουρούπωνε, ο εσωτερικός χώρος γέμιζε με επισκέπτες, μικρούς και μεγάλους που κατέφθαναν για να παρακολουθήσουν το “μαγικό κουτί”. Εμείς απολαύσαμε τα μαγευτικά χρώματα του δειλινού έξω, ικανοποιώντας τη δίψα μας με τσάι και την πείνα μας με λευκό ρύζι, κάτι μικροσκοπικά ψαράκια με κακή γεύση και κονσέρβα τόνου… προς μεγάλη μας έκπληξη για μια φυλή που φημίζεται για την αλιευτική της δεινότητα! Μετανιώσαμε που δεν οργανώσαμε ψάρεμα μαζί τους, κάτι που δεν πραγματοποιήθηκε ούτε την επόμενη μέρα γιατί ο αρχηγός είχε φύγει. Στρώσαμε τους υπνόσακους στο σκληρό πάτωμα που έκανε άβολη κάθε στάση, ενώ η τηλεόραση, οι φωνές και ο θόρυβος της γεννήτριας τάραζαν κάθε ηρεμία, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που τελείωσαν τα καύσιμα. Ο παππούς της οικογένειας, που μετά βίας βάδιζε τρικλίζοντας και προτιμούσε να κινείται μπουσουλώντας, έκανε χρήση της “τουαλέτας” που βρισκόταν σε κοντινή απόσταση και κοινή θέα, βράδυ και πρωί. Ο ουρανός άστραφτε από μια καταιγίδα στον ορίζοντα, αλλά ευτυχώς προσέφερε μόνο θέαμα, παρά την ανησυχία μου.

Το κατάλυμα δεν περιλάμβανε πρωινό και επιπλέον κάποια ποντικάκια, κατά τη διάρκεια της νύχτας ροκάνισαν δυο κρουασάν που είχε μαζί ο συνταξιδιώτης μου, μαζί και το σακίδιο του. Ο βαρκάρης ήρθε κάποια στιγμή να μας πάρει, αλλά παρά τη συμφωνία αρνήθηκε να μας πάει στα νησιά που του είχαμε ζητήσει γιατί όπως είπε υπήρχε ακτοφυλακή. Τελικά διαπραγματευτήκαμε να μας πάει σε κάποια άλλα. Πράγματι, καταφτάνουμε στο πρώτο από αυτά, τη νησίδα Maiga που φαινόταν στον ορίζοντα που είχε ένα μικρό οικισμό των Bajau και εκπληκτικές παραλίες. Δε χορταίναμε να απολαμβάνουμε το τοπίο και να βγάζουμε φωτογραφίες. Πριν προλάβουμε όμως να κολυμπήσουμε, ο βαρκάρης μας φώναξε για να φύγουμε. Δε δεχτήκαμε καθόλου χαλαρά το να “φτάσουμε στην πηγή και να μην πιούμε νερό”, όμως με τα ελάχιστα αγγλικά του, μας εξήγησε ότι έλειπε ο αρχηγός του χωριού για να μας δώσει την απαραίτητη έγκρισή του, μια παράδοση γνωστή σ’ εμάς και από άλλα μέρη όπως τα Νησιά του Σολομώντα. Ευτυχώς στο επόμενο νησί η άδεια δόθηκε, αλλά η παραλία ήταν μέτρια. Τα παιδάκια του νησιού ήταν πολύ πρόσχαρα και ευγενικά, αρκέστηκαν στους μαρκαδόρους και τα μπαλόνια και κανένα δε ζήτησε χρήματα.


Επιστρέφοντας στη Semporna κλείσαμε κανονικά δωμάτια σε ξενώνα, φάγαμε “κανονικό” φαγητό και ήπιαμε φρέσκους χυμούς σε υπαίθρια μαγαζάκια. Στα προεόρτια της ημέρας ανεξαρτησίας της χώρας κάποιες μέρες αργότερα, διοργανώνονταν τοπικές εκδηλώσεις με παζάρι και ζωντανή ορχήστρα. Η νυχτερινή διασκέδαση είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη, οπότε η καλύτερη λύση ήταν να αγοράσουμε ουίσκι απ’ το σουπερ μάρκετ και να το ξενυχτήσουμε στο μπαλκόνι του καταλύματος. Εξίσου αδιάφορη είναι η  Semporna και την ημέρα. Μοναδικό αξιοθέατο είναι το κεντρικό τζαμί με το γυαλιστερό μαρμάρινο προαύλιο και μια ακόμα συνοικία χτισμένη σε στύλους. Το ενδιαφέρον της τελευταίας αφορά τη σοκαριστική βρομιά από τον απέραντο σκουπιδότοπο που βρίσκεται στα λιμνάζοντα λασπολύματα κάτω από τα σπίτια και προφανώς κανένας φορέας δεν ενδιαφέρθηκε να καθαρίσει. Το πτώμα μιας μεγάλης σαύρας κείτονταν εκεί και ένας νεαρός τοξικομανής, αφού εισέπνευσε κάτι από μια σακούλα, κατέβηκε ξυπόλυτος  στο βούρκο και περιεργαζόταν με τα χέρια του το πτώμα…

Τα νησιά του αρχιπελάγους Tun Sakaran

Για τις επόμενες ημέρες αμφιταλαντευόμασταν μεταξύ μιας ακόμα διαμονής με τους Sea Gypsies ή κάποιων νόμιμων, οργανωμένων ημερησίων εκδρομών στα νησιά του εθνικού πάρκου. Η λογική επιλογή επικράτησε και παρά τη συνηθισμένη μου απέχθεια προς οτιδήποτε μαζικό, μας αποζημίωσε αρκετά. Το πρώτο νησί είναι το περίφημο Bohay Dulang, που χωρίζεται από το γνωστό μας πλέον Bodgaya μέσω ενός αβαθούς πορθμού. Το tour ξεκινά με μια πεζοπορική ανάβαση μέσα στη ζούγκλα, μέχρι την κορυφή όπου αποκαλύπτεται μια οπτασία που σε αφήνει με το στόμα ανοιχτό. Δαντέλες κοραλλιών σε ποικιλόχρωμες αποχρώσεις του γαλάζιου εκτείνονται ανάμεσα στα δύο νησιά αλλά και τριγύρω τους και η θέα από το ύψος αυτό χαρίζει μια σπάνια, ειδυλλιακή εικόνα του μεγαλείου της φύσης. Δυστυχώς οι Κινέζοι θορυβούσαν αρκετά μέσα στο παραλήρημά τους για selfies και αποσπούσαν από τη μαγεία, ευτυχώς όμως το περιβάλλον άδειασε κάποια στιγμή. Τη μέρα αυτή θα επισκεφτούμε δύο ακόμα νησιά, το Mantabuan και το Sibuan, αμφότερα με εκπληκτικές παραλίες και όπου μπορούσες απομακρυνόμενος σε μικρή απόσταση, να κολυμπήσεις σχεδόν ολομόναχος. Στα νησιά υπήρχε μικρός οικισμός και παρουσία στρατού. 

Η εκδρομή της επόμενης ημέρας έχει προορισμό το νησί Kapalai και το διάσημο Mabul. Τα νησιά αυτά προσελκύουν καταδυτικό τουρισμό αποτελώντας το εφαλτήριο για το γειτονικό Sipadan, έναν κορυφαίο προορισμό παγκοσμίως όπου αναλόγως την εποχή μπορεί να δει κανείς σπάνια είδη θαλάσσιας ζωής, από μικρόκοσμο μέχρι μεγάλους θηρευτές. Στο Sipadan δεν επιτρέπεται η διανυκτέρευση και τα πακέτα καταδύσεων είναι κάπως υπερκοστολογημένα. Αποφασίζω πως μου αρκεί μια ημέρα με snorkeling και η πρώτη στάση για βουτιά πραγματοποιείται το Kapalai, όπου ένα πολυτελές resort οριοθετεί την ιδιοκτησία του στο θαλάσσιο χώρο απαγορεύοντας την προσέγγιση. Παρά το απογοητευτικό αυτό γεγονός, ο κοραλλιογενής ύφαλος δεν περιορίζονταν από τις σημαδούρες του resort και ο βυθός έσφυζε από ζωή. Μεταξύ άλλων, κοπάδια από barracuda, parrot fish και το περίφημο ψάρι-τιτάνας (Titan triggerfish) με το επιβλητικό του μέγεθος, τα μεγάλα δόντια του και τη γνωστή επιθετικότητά υπερασπιζόμενο την κυριαρχία του. Μια προειδοποιητική επίθεση εξαπολύθηκε και προς εμένα που πλησίασα αρκετά για να το φωτογραφίσω.

Η νήσος Mabul, αν και εξίσου πλούσια σε ζωή, υποβοηθούμενη και από τεχνητούς υφάλους, παρουσίαζε το ίδιο απογοητευτικό σκηνικό με τα resorts να έχουν καταλάβει μέρος του νησιού. Ευτυχώς εδώ δεν περιοριζόταν η θαλάσσια πρόσβαση και μάλιστα πέρα από τη συστάδα των bungalows πάνω από το νερό, εκτείνονταν μια απέραντη λιμνοθάλασσα με καταπληκτικά νερά και όπου παραδόξως δεν υπήρχε κανείς. Στο Mabul υπάρχει και ένα χωριό των Bajau, χωρίς γραφικότητα, φτωχικό, με λίγα μαγαζάκια που πουλούσαν τουριστικά είδη. Η κοινωνική αντίθεση εδώ ήταν έντονη, με τα συρματοπλέγματα να διαχωρίζουν τον κόσμο των προνομιούχων με εκείνον των απόκληρων αυτού του κόσμου. 

Θα αποχαιρετήσουμε το Βόρνεο με ανάμικτα συναισθήματα. Προσωπικά ένιωσα ευτυχής που γνώρισα και έζησα για λίγο τον τρόπο ζωής των “τσιγγάνων της θάλασσας” και απογοητεύτηκα για την κακή τουριστική ανάπτυξη και την αλόγιστη εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος. Ίσως αν αφιέρωνα περισσότερο χρόνο εξερευνώντας τις πυκνές ζούγκλες του, να ένιωθα περισσότερο πλήρης.

©Αλέξανδρος Τσούτης. Αύγουστος 2019

Share this Post





Facebook Comments