Επικίνδυνα εδάφη. Αφιέρωμα στο NITRO

Ο κυριότερος αποτρεπτικός παράγοντας των ταξιδιών μετά τον οικονομικό, είναι ο φόβος των ενδεχόμενων κινδύνων. Όπως λέω συνήθως όμως, ο κόσμος δεν είναι τόσο τρομακτικός όσο νομίζουμε.
Υπάρχουν βέβαια και τόποι τους οποίους ο πόλεμος και η κοινωνική αστάθεια καθιστούν όχι ιδιαίτερα ασφαλείς σε κάποιες περιπτώσεις. Σε 12 σελίδες του NITRO που κυκλοφορεί παρουσιάζω εικόνες και προσωπικές εμπειρίες από τόπους που βίωσαν τις πληγές αυτές, όπως το Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Συρία, το Μάλι και τη Μπουρκίνα Φάσο, το Νότιο Σουδάν, την Υεμένη, το Τσαντ, τη Βενεζουέλα, τη Σομαλιλάνδη. Ακόμα και το πρόσφατο road trip στην ειρηνική Κολομβία την οποία ακολουθεί η κακή φήμη του παρελθόντος.
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία, την εξαιρετικά προσεγμένη και με αξιόλογη θεματολογία έκδοση -table book- του νέου NITRO.

Ένα απόσπασμα online και στο website του Nitro:

https://nitro.gr/alexandros-tsoutis-ekei-chythike-aima/life/travel/


Πώς επιλέγεις ποιο θα είναι το επόμενο ταξίδι σου; Έχεις κάποια κριτήρια;

Οι προορισμοί μου είναι κατά βάση εκτός Ευρώπης. Με προσελκύουν τόποι που έχουν μέσα τους τον παράγοντα της πρόκλησης, της περιπέτειας. Αναζητώ πολιτισμούς αυθεντικούς, αυτόχθονες φυλές που έχουν επηρεαστεί λιγότερο από τον εκσυγχρονισμό και τη δυτικοποίηση και τείνουν να εξαφανιστούν. Τρέφω μια ιδιαίτερη αγάπη για την ακατέργαστη ομορφιά της Αφρικανικής ηπείρου, για τα λιγότερο επισκέψιμα μέρη της Ασίας και ακόμα μακρύτερα, όπως η συγκλονιστική Παπούα Νέα Γουινέα και οι Νήσοι Σολομώντα.
Φυσικά στην επιλογή προορισμού κύριο ρόλο παίζει η τιμή του αεροπορικού εισιτηρίου που θα βρω.

Ποιες οι εικόνες και τα συναισθήματα που έλαβες από το ταξίδι σου στο Αφγανιστάν;

Tο Αφγανιστάν όπως γνωρίζουμε όλοι αποτελεί εμπόλεμη ζώνη τα τελευταία 40 χρόνια και η κατάσταση συνεχίζεται και μετά την πλήρη κατάληψη της εξουσίας απ’ τους εξτρεμιστές Ταλιμπάν, λίγους μήνες πριν. Ο θρησκευτικός φανατισμός, η καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο ακραίος ισλαμικός νόμος της sharia αποτελούν μια πραγματικότητα. Οι κοινωνικές συνθήκες είναι τόσο δυσχερείς για τον πληθυσμό, που αναγκάζεται να ακολουθήσει την οδό της προσφυγιάς.

Όμως αυτός ο απομονωμένος, μυστηριώδης, σκληρός τόπος, επιφυλάσσει ένα θησαυρό εμπειριών, μια εναλλακτική ομορφιά και έναν ανεξερεύνητο πολιτισμό. Οι παθιασμένοι ταξιδευτές που τόλμησαν να τον επισκεφτούν συνάντησαν έναν σπάνιο ανθρωπολογικό πλούτο, έναν λαό βασανισμένο αλλά εξαιρετικά αγνό και εγκάρδιο.

Μάλιστα, αυτό πραγματοποιήθηκε λίγο πριν την ανακατάληψη από τους Ταλιμπάν.

Πράγματι, το Δεκέμβριο του 2020 που κατάφερα μετά από τις αναβολές της πανδημίας να επισκεφτώ τη χώρα μαζί με δύο συνταξιδιώτες μου, οι Ταλιμπάν ήλεγχαν το μεγαλύτερο τμήμα των εδαφών. Οι πολύνεκρες, άνανδρες βομβιστικές επιθέσεις ήταν καθημερινές, η νοσηρή ιδεολογία των εξτρεμιστών είχε ως στόχους άμαχο πληθυσμό, τόπους λατρείας, νοσοκομεία, σχολεία με μικρούς μαθητές!  Ήταν ένα μέσο πίεσης εν όψει της επικείμενης αποχώρησης των Αμερικανικών δυνάμεων. Οι οδικές διαδρομές που διανύσαμε, είτε από επιλογή είτε λόγω ακύρωσης πτήσεων, ήταν ιδιαίτερα επισφαλείς, ειδικά στις περιοχές των σημείων ελέγχου των Ταλιμπάν. Πιθανός εντοπισμός μας θα είχε ως επακόλουθο την απαγωγή, ή την εκτέλεση μας.

Έχεις επισκεφτεί και άλλες «επικίνδυνες» περιοχές του κόσμου, όπως το Ιράκ και η Βενεζουέλα. Ή ο προσδιορισμός «επικίνδυνες» είναι λάθος;

Δυνητικά επικίνδυνη είναι και η καθημερινή μετακίνηση για να πάμε στη δουλειά μας. Αντικειμενικά όμως, οι εμπόλεμες περιοχές και οι χώρες με κοινωνικοπολιτικές αναταραχές και αυξημένη εγκληματικότητα, είναι επικίνδυνες. Ναι έχω επισκεφτεί τη Βενεζουέλα δύο φορές και ευτυχώς υπερίσχυσε των κινδύνων η εκπληκτική, παρθένα φυσική ομορφιά της. Οι άνθρωποι που συνάντησα μάλιστα ήταν εξαιρετικά φιλικοί και εγκάρδιοι, διατηρώ ακόμα επικοινωνία με κάποια παιδιά.

Επισκέφτηκα τη βομβαρδισμένη Μοσούλη στο Ιράκ το 2018, λίγους μήνες μετά την ήττα των τζιχαντιστών του «Ισλαμικού Κράτους». Ήταν ό,τι πιο σοκαριστικό έχω δει. Μια πόλη-φάντασμα με αδιανόητες εικόνες ολέθρου και θανάτου. Στις άκρες του δρόμου υπήρχαν ενεργά πυρομαχικά, βλήματα μεγάλου διαμετρήματος, RPG, ζώνες βομβιστών αυτοκτονίας. Όλα αυτά ανάμεσα σε βρεφικά παιχνίδια, ρούχα και όλα τα υπάρχοντα των αθώων κατοίκων που χάθηκαν, δέσμιοι των εξτρεμιστών που τους χρησιμοποίησαν ως ανθρώπινες ασπίδες. Έβλεπες ολόκληρα πτώματα σε προχωρημένη αποσύνθεση. Η ανυπόφορη οσμή των ανθρώπων που σάπιζαν κάτω από τα ερείπια κι εκείνων που δεν είχαν περισυλλέξει ακόμα από τους δρόμους, έκαναν την εμπειρία φρικιαστική. Θεωρούνταν η πιο ναρκοθετημένη περιοχή στον πλανήτη, μέλη του ISIS κρύβονταν αναμεμειγμένα με τους λιγοστούς πολίτες, όμως το πιο παράτολμο ήταν ότι καταφέραμε να περάσουμε χωρίς βίζα εισόδου όλα τα οδοφράγματα μέχρι τη Μοσούλη. Η παράνομη είσοδος στη χώρα, εκείνη την ευαίσθητη περίοδο θα μπορούσε να επιφέρει εγκλεισμό μαζί με τους τζιχαντιστές στις χειρότερες φυλακές του πλανήτη.

Έχω επισκεφθεί και άλλους προορισμούς που βρίσκονταν σε εμφύλιες συγκρούσεις και γενικότερη αστάθεια. Στο Μάλι και τη Μπουρκίνα Φάσο το 2016 όπου δρουν οργανώσεις τζιχαντιστών όπως η Al Qaeda του Maghreb. Στη Συρία το 2019 που αν και ο πόλεμος συνεχίζεται ακόμα, δε θα έλεγα πως ένιωσα κίνδυνο. Στην Υεμένη το 2013, στις αρχές του αιματηρού εμφυλίου, με απαγωγές δυτικών που είχαν τραγική κατάληξη. Στη Σομαλιλάνδη το 2015 που αποτελεί ένα μη αναγνωρισμένο αλλά σχετικά ειρηνικό κρατίδιο της Σομαλίας. Σε ακριτικές περιοχές του Καμερούν και της λίμνης Τσαντ στην ομώνυμη χώρα το 2018, όπου εξαπολύει επιθέσεις η Boko Haram. Ο πρόεδρος του Τσαντ μάλιστα έπεσε νεκρός από πυρά φέτος. Στο αρχιπέλαγος Tun Sakaran του Βόρνεο, κρησφύγετο της ισλαμιστικής οργάνωσης Abu Sayyaf που αποτελεί το ανατολικό παρακλάδι του ISIS. Το Μάιο του 2021 ταξίδεψα στο Νότιο Σουδάν, όπου παρά την ανακωχή, αντίπαλες ομάδες επιτίθενται σε χωριά και εκτελούν άμαχο πληθυσμό.

Στο ερώτημα που μπορεί να προκύψει σχετικά με το λόγο των επιλογών αυτών, η απάντηση είναι πως με ενδιαφέρει και αυτή η πλευρά του πλανήτη, όχι μόνο η αγγελικά πλασμένη. Σκοπός των ταξιδιών μου δεν είναι η αναψυχή αλλά η ανακάλυψη. Προορισμός των ταξιδιών και ήρωας των εικόνων μου… είναι ο Άνθρωπος.

Έχεις, όμως, να μοιραστείς μαζί μας κάποιες στιγμές που όντως ένιωσες τον κίνδυνο ή υπήρχε κάποια ανησυχία ή δυσκολίες;

Ανησυχία έχω πριν από κάθε ταξίδι, αλλά σε πιο επισφαλείς προορισμούς η αδρεναλίνη φτάνει στα ύψη. Δεν κρύβω ότι πριν από το ταξίδι στο Αφγανιστάν, είχα χάσει τον ύπνο μου. Τον κίνδυνο τον νιώθω συχνά αλλά ευτυχώς δεν τον συνάντησα ποτέ ουσιαστικά, άλλωστε στους προορισμούς αυτούς η κατάληξη θα ήταν μοιραία. Αναφέρω συχνά ότι η μόνη φορά που κινδύνεψα πραγματικά, ήταν από έναν άγριο Αφρικανικό ελέφαντα, σε ένα εθνικό πάρκο της Ζιμπάμπουε στο οποίο επιπόλαια περιπλανιόμασταν πεζή, αναζητώντας τα άγρια ζώα. Το αναφέρω και πάλι για να καταδείξω ότι με κοινή λογική ο κόσμος δεν είναι τόσο επικίνδυνος όσο νομίζουμε.

Πρόσφατα, ταξίδεψες στην Κολομβία, άλλη μία χώρα με όχι τόσο καλή φήμη. Τι περίμενες να δεις εκεί πριν την επισκεφτείς και τι είδες από κοντά;

Η Κολομβία είναι πλέον μια σύγχρονη και οργανωμένη χώρα που προσπαθεί να απαλλαγεί από την κακή φήμη του πρόσφατου παρελθόντος που την ακολουθεί ακόμα.

Το εμπόριο ναρκωτικών με την περίφημη “αυτοκρατορία της κοκαΐνης” του Pablo Escobar, η ένοπλη δράση ανταρτών και παραστρατιωτικών, τα εγκλήματα και οι απαγωγές, την καθιστούσαν μια από πιο βίαιες και επικίνδυνες χώρες του πλανήτη. Όμως αυτά είναι πλέον παρελθόν. Βέβαια, όπως σε όλη τη Λατινική Αμερική, χρειάζεται να τηρεί κανείς κάποιες προφυλάξεις, ειδικά το βράδυ ή σε απομονωμένα σημεία των πόλεων.

Οδήγησες, μάλιστα, μόνος σου στην ενδοχώρα της Κολομβίας. Δύσκολο εγχείρημα;

Οι περισσότεροι επισκέπτες αλλά και οι ντόπιοι, αποφεύγουν την οδήγηση μεγάλων αποστάσεων στη χώρα αυτή που έχει τεράστια έκταση, κακό οδικό δίκτυο και αυξημένη κίνηση βαρέων οχημάτων. Παρά την πρότερη εμπειρία μου, είχα ανησυχία για πιθανές επικίνδυνες περιοχές, ενέδρες, ακινητοποίηση του οχήματος σε απομονωμένο σημείο, δεδομένου μάλιστα του ότι δε μιλάω Ισπανικά.
Ευτυχώς όλα πήγαν καλά. Παρά τις κουραστικές ώρες οδήγησης που μοιράστηκα με τη συνταξιδιώτισσά μου, το road trip προσφέρει ανεξαρτησία και γνωριμία με έναν τόπο πέρα από τα δημοφιλή σημεία του.

Τι φέρνεις πίσω στην Ελλάδα, μετά από κάθε ταξίδι;

Εκτός από τον εαυτό μου που ελπίζω να φέρνω πίσω σώο και αβλαβή, το πιο πολύτιμο σουβενίρ είναι οι εικόνες. Όχι μόνο αυτές που καταγράφει ο φωτογραφικός μου φακός αλλά κυρίως αυτές που συλλαμβάνουν τα αισθητήρια της ψυχής μου, μέσα από στιγμές και συναισθήματα που δύσκολα περιγράφονται.

Πώς ήταν η επαφή σου με τους Αφγανούς; Τι είδες μέσα από τα λόγια και μάτια τους; Υπήρχε επαφή και επικοινωνία με γυναίκες του Αφγανιστάν ή υπήρχαν περιορισμοί; Πώς θα περιέγραφες την Καμπούλ;

Η πρώτη εμπειρία με το Αφγανιστάν, με την άφιξη στην πρωτεύουσα Καμπούλ, είναι το έντονα φρουρούμενο αεροδρόμιο, με πάνω από 5 στάδια ελέγχου για τους εισερχόμενους. Αυτό δεν αποτρέπει βέβαια τους βομβιστές αυτοκτονίας όπως έχει αποδειχτεί. Η Καμπούλ φιλοξενεί πάνω από 5 εκατομμύρια ψυχές και διεκδικεί πρωτεία χαοτικών, άναρχων κυκλοφοριακών συνθηκών και περιβαλλοντικής μόλυνσης. Χτισμένη σε ένα οροπέδιο με υψόμετρο 1700μ. αποτελεί μια από τις υψηλότερες πρωτεύουσες στον κόσμο, με πολύχρωμα παραπήγματα “σκαρφαλώμένα” στις πλαγιές των γύρω λόφων που θυμίζουν τις φαβέλες της Βραζιλίας. Όλο αυτό είναι μαγευτική εικόνα στα δικά μου μάτια, ειδικά τις μέρες που η χιονόπτωση πρόσθεσε ακόμα περισσότερη ομορφιά στο σκηνικό.

Ένα πολυσύχναστο σημείο της πόλης είναι το Bird market, η αγορά πτηνών στο κέντρο της Καμπούλ, μια δραστηριότητα ιδιαίτερα αγαπητή για τους ντόπιους. Η είσοδος στην αγορά είναι σαν ένα ταξίδι στο παρελθόν, ίσως και εκατό χρόνων πριν, σε μια γωνιά της πόλης άθικτη από τον εκσυγχρονισμό. Ο συνωστισμός του πλήθους είναι ασφυκτικός στην αγορά, αυτή άλλωστε είναι και η γοητεία τέτοιων τόπων. Αν δεν υπήρχε η πανδημία και ο μόνιμος φόβος βομβιστικής επίθεσης, θα ήταν πιο ανέμελη η τόσο κοντινή συναναστροφή με τους ενθουσιώδεις παρευρισκόμενους.

Όλοι οι άνθρωποι που συναντήσαμε και συναναστραφήκαμε, επέδειξαν μια σπάνια εγκαρδιότητα και ευγένεια, ενώ η παρουσία ξένων ταξιδιωτών ήταν για εκείνους πρωτόγνωρη.

Στο Αφγανιστάν γνωρίσαμε και κάναμε παρέα με κάποιες νεαρές κοπέλες, φιλελεύθερες και μορφωμένες, που ανέτρεψαν τη στερεοτυπική εικόνα που έχουμε για τη θέση των γυναικών στο Αφγανιστάν, εμπνέοντας ελπίδα. Δυστυχώς οι ελευθερίες των γυναικών πήραν πορεία οπισθοδρόμησης μετά από την κυριαρχία των Ταλιμπάν. Παρά το σύντομο της γνωριμίας μας διατηρούμε μια καλή φιλία με τα κορίτσια αυτά.

Επισκέφτηκα επίσης και άλλες πόλεις, όπως το Bamiyan, γνωστό για τα περίφημα γιγαντιαία, λαξευτά αγάλματα του Βούδα που ανατίναξαν οι  Ταλιμπάν το 2001. Πλέον στους βράχους που έχουν περίοπτη θέση στη μικρή πόλη, χάσκουν μόνο τα κενά από τα μεγαλοπρεπή ιστορικά μνημεία που χάθηκαν. Βρέθηκα ακόμα στις πόλεις Herat και Mazar-i-Sharif, με τα μεγαλοπρεπή τζαμιά τους, και στην ευρύτερη περιοχή του Balkh που μέρα με τη μέρα έπεφτε στα χέρια των Ταλιμπάν.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *